Varsovia

Varsovia
Warszawa
Varssavi
Varsova
Warschau
Warsaw
Варшава
Varšava
Varšuva
Varšava
Varsjá
Varsovie
Варшава
Varsovia
Varsavia
Varşova
Varsó
Varsovia
Varšava
Varšava
hiriburua
FB Warszawa panorama.jpg
Commons-logo.svg Irudi gehiago
Flag of Warsaw.svg Coat of arms of Warsaw.svg
Administrazioa
Herrialdea Polonia
ProbintziaMazovia
KonterriaVarsovia
AlkateaHanna Gronkiewicz-Waltz
Izen ofizialaSpeaker Icon.svg Warszawa (i · ?)
Jatorrizko izenaWarszawa
Varssavi
Varsova
Warschau
Warsaw
Варшава
Varšava
Varšuva
Varšava
Varsjá
Varsovie
Варшава
Varsovia
Varsavia
Varşova
Varsó
Varsovia
Varšava
Varšava
Posta kodea00-000
Geografia
Koordenatuak52°13′48″N 21°00′40″E / 52.23°N 21.0111°E / 52.23; 21.011152°13′48″N 21°00′40″E / 52.23°N 21.0111°E / 52.23; 21.0111
POL Warszawa map.svg
Azalera517,24 km²
Altuera97
MugakideakVarsovia Mendebaldea barrutia, Pruszków barrutia, Piaseczno barrutia, Otwock barrutia, Mińsk barrutia, Wołomin barrutia eta Legionowo barrutia
Demografia
Biztanleria1.790.658 (2019ko abenduaren 31)
Green Arrow Up.svg12.686 (2018)
Dentsitatea3.317 bizt/km²
Informazio gehigarria
SorreraXIII. mendea
Telefono aurrizkia22
Ordu eremuaUTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuakBerlin, Haga, Taipei, Düsseldorf, Hamamatsu, Île-de-France, Toronto, Istanbul, Tel Aviv, Harbin, Mosku, Kiev, Saint-Étienne, Chicago, Seul, San Petersburgo, Rio de Janeiro, Grozny, Vilnius, Hanoi, Viena, Astana, Riga, Budapest, Oslo, Kharkiv, Zagreb, Sofia, Buenos Aires, Atenas, Madril, San Diego, Lviv, Solna, Odesa, Coventry eta Tbilisi
MatrikulaWA, WB, WD, WE, WF, WH, WI, WJ, WK, WN, WT, WU, WW...A/C/E/X/Y, WW...F/G/H/J/W, WW...K/L/M/N/P/R/S/U/V, WX...Y, WX, WY
Hizkuntza ofizialapoloniera
http://um.warszawa.pl

Varsovia[1] (polonieraz: Warszawa, [varˈʂava] ahoskatua) Poloniako hiriburu eta hiri nagusia da. Errepublikako presidentearen, parlamentuaren eta beste autoritate zentralen egoitza da. Poloniako erdialdean, Vistula ibaiaren ertzean dago, Itsaso Baltikotik 360 kilometrora eta Karpatoetatik 300 kilometrora. 2009ko ekainan 1.711.466 biztanle zituen. Varsovia Europar Batasunako 9. hiririk jendetsuena da.

Varsoviako ikuspegia

Historia

  • 1596an Sigismundo III.a Vasa erregeak Poloniako erresumaren hiriburua, eta Polonia-Lituania Mankomunitatearena, Krakoviatik Varsoviara aldatu zuen.
  • Bigarren Mundu Gerra baino lehen Varsoviako komunitate judua Europako handiena zen: 350.000 lagun, hiriko populazio osoaren %30. Naziak 1939ko irailaren 29an sartu ziren Varsovian. 1940 urrian Varsoviako ghettoa eratu zuten eta bertan hiriko eta inguruko herrietako judu guztiak sarrarazi zituzten, 400.000 lagun 3,5 km2an. 1942ko uztailerako, gosez eta eritasunez, 83.000 judu hil ziren[2]. Beste asko, 265.000 inguru, Treblinkako sarraski-esparrura eraman zituzten hiltzera[3].
  • 1945eko urtarrilaren 17an Sobietarrek hiria askatu zuten naziengandik.

Klima

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Varsovia)   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 12.5 15.9 23.3 29.1 32.7 34.8 36.0 36.4 33.0 26.1 19.3 16.1 36.4
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0.1 0.9 4.7 12.2 19.4 21.7 23.8 23.0 18.3 12.9 5.0 2.1 12.0
Batez besteko tenperatura (ºC) −3.0 −2.3 1.7 8.2 14.0 17.6 19.3 18.3 14.0 8.2 2.9 −0.5 8.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) −6.1 −5.5 −1.3 4.2 8.6 13.5 14.8 13.6 9.7 3.5 0.8 −3.1 4.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) −30.7 −30.4 −23.5 −10.1 −3.6 0.3 4.2 2.0 −4.7 −9.0 −18.2 −27.4 −30.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 21 25 24 33 44 62 73 63 42 37 38 33 495
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 15 14 13 12 12 13 13 12 12 13 14 16 159
Eguzki orduak 43 59 115 150 211 237 226 214 153 99 39 25 1571
Hezetasuna (%) 81 82 78 71 67 68 72 74 75 77 80 86 76
Iturria: [4]

Barrutiak

Barrutia Biztanleria Azalera (km2)
Mokotów 220.682 35,4
Praga Południe 178.665 22,4
Ursynów 145.938 km2
Wola 137.519 19,26
Bielany 132.683 32,3
Targówek 123.278 24,37
Śródmieście 122.646 15,57
Bemowo 115.873 24,95
Białołęka 96.588 73,04
Ochota 84.990 9,7
Wawer 69.896 79,71
Praga Północ 69.510 11,4
Ursus 53.755 9,35
Żoliborz 48.342 8,5
Włochy 38.075 28,63
Wilanów 23.960 36,73
Rembertów 23.280 19,30
Wesoła 22.811 22,6
Guztira 1.708.491 521,81

Musika

  • Varsoviako Orkestra Filarmonikoa.

Varsoviatar ezagunak

  • Hugo Kołłątaj (1750-1812), politikari eta filosofoa.
  • Stanisław Staszic (1755-1826), idazlea.
  • Fryderyk Chopin (1810-1849), musikagilea.
  • Bolesław Prus (1847-1912), idazlea.
  • Władysław Reymont (1867-1925), idazlea.
  • Maria Skłodowska-Curie (1867-1934), fisikari eta kimikaria.
  • Kazimierz Funk (1884-1967), biokimikaria.
  • Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885-1939), idazlea.
  • Władysław Tatarkiewicz (1886-1980), filosofoa.
  • Tadeusz Kotarbiński (1886-1981), filosofoa.
  • Julian Tuwim (1894-1953), poeta.
  • Witold Gombrowicz (1904-1969), idazlea.
  • Konstanty Ildefons Gałczyński (1905-1953), poeta.
  • Stefan Kisielewski (1911-1991), idazlea.
  • Władysław Szpilman (1911-2000), piano jolea.
  • Ryszard Kukliński (1930-2004), espioi eta militarra.
  • Jacek Kaczmarski (1957-2004), abeslaria.

Herri eta hiri senidetuak

Varsovia ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

  • Kazakhstan Astana (Kazakhstan) (2002)[5]
  • Grezia Atenas (Grezia)
  • Alemania Berlin (Alemania) (1991)[5]
  • Hungaria Budapest (Hungaria) (2005)[5]
  • Argentina Buenos Aires (Argentina)
  • Ameriketako Estatu Batuak Chicago (Illinois) (Ameriketako Estatu Batuak) (1995)[5][6]
  • Alemania Düsseldorf (Alemania) (1989)[5]
  • Errusia Grozny (Errusia) (1997)[5]
  • Herbehereak Haga (Herbehereak) (1991)[5]
  • Japonia Hamamatsu (Japonia) (1990)[5]
  • Vietnam Hanoi (Vietnam) (2000)[5]
  • Txinako Herri Errepublika Harbin (Txina) (1993)[5]
  • Frantzia Île-de-France (Frantzia) (1990)[5]
  • Turkia Istanbul (Turkia) (1991)[5]
  • Ukraina Kharkiv (Ukraina)
  • Ukraina Kiev (Ukraina) (1994)[5]
  • Ukraina Lviv (Ukraina)
  • Espainia Madril (Espainia)[7]
  • Errusia Mosku (Errusia) (1993)[5]
  • Norvegia Oslo (Norvegia) (2006)[5]
  • Letonia Riga (Letonia) (2002)[5]
  • Brasil Rio de Janeiro (Brasil) (1997)[5]
  • Alemania Saarbrücken (Alemania)
  • Frantzia Saint-Étienne (Frantzia) (1995)[5]
  • Ameriketako Estatu Batuak San Diego (Kalifornia) (Ameriketako Estatu Batuak)
  • Errusia San Petersburgo (Errusia) (1997)[5][8]
  • Hego Korea Seul (Hego Korea) (1996)[5]
  • Bulgaria Sofia (Bulgaria)
  • Suedia Solna (Suedia)
  • Taiwan Taipei (Taiwan) (1995)[5][9]
  • Israel Tel Aviv (Israel) (1992)[5]
  • Kanada Toronto (Kanada) (1990)[5]
  • Austria Viena (Austria) (2001)[5]
  • Lituania Vilnius (Lituania) (1998)[5]
  • Kroazia Zagreb (Kroazia)

Erreferentziak

  1. Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
  2. Warsaw, United States Holocaust Memorial Museum
  3. Warsaw Ghetto Uprising, United States Holocaust Memorial Museum
  4. Meteorologia eta Uraren Kudeaketa Institutua
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y (Polonieraz) Warszawa. (Noiz kontsultatua: 2018-08-26).
  6. (Ingelesez) Sister Cities International. (Noiz kontsultatua: 2018-07-29).
  7. (Gaztelaniaz) Portal web del Ayuntamiento de Madrid. (Noiz kontsultatua: 2018-07-29).
  8. (Ingelesez) Official Portal of the City Government. (Noiz kontsultatua: 2018-08-28).
  9. (Ingelesez) Taipei City Council. (Noiz kontsultatua: 2018-07-28).

Ikus, gainera

  • Varsovia Chopin aireportua
  • Varsoviako Dukerri Handia
  • Varsoviako ghettoa
  • Varsoviako Ituna
  • Varsoviako metroa

Kanpo estekak

  • Hiriaren webgunea.
Autoritate kontrola
  • Wikimedia proiektuak
  • Wd Datuak: Q270
  • Commonscat Multimedia: Warsaw

  • Identifikadoreak
  • WorldCat
  • VIAF: 146267734
  • BNF: 11957734t (data)
  • GND: 4079048-4
  • LCCN: n79018894
  • NKC: ge131241
  • NARA: 10045185
  • SUDOC: 02756391X
  • Hiztegiak eta entziklopediak
  • Britannica: url
  • Lekuak
  • OSM: 336074
  • TGN: 7007833
  • Wd Datuak: Q270
  • Commonscat Multimedia: Warsaw

{Poloniako hiriburu historikoak}}

Polonia Gizateriaren Ondarea Polonian Polonia

Auschwitz-Birkenau  • Bakearen elizak (Jawor eta Świdnica)  • Białowieża basoa 1  • Krakoviako hirigune historikoa  • Kalwaria Zebrzydowska  • Malborkeko gaztelu teutonikoa  • Mendeurrenaren Aretoa (Wrocław)  • Muzakowski parkea 2  • Polonia Txikiko egurrezko elizak  • Toruńgo Erdi Aroko hirigunea  • Varsoviako hirigune historikoa  • Wieliczkako eta Bochniako gatz meatzeak  • Zamośćeko hirigune historikoa


Oharrak: 1Bielorrusiarekin batera  · 2Alemaniarekin batera