Solidarność

Solidarność
Strajk sierpniowy w Stoczni Gdańskiej im. Lenina 34.jpg
Datuak
Motasindikatua
HerrialdeaPolonia
Jarduera
KidetzaEuropean Trade Union Confederation (en) Itzuli
Agintea
LehendakariaPiotr Duda (en) Itzuli
Egoitza nagusi
  • Gdańsk
  • 51°55′10″N 19°08′42″E / 51.919438°N 19.145136°E / 51.919438; 19.145136
Historia
Sorrera1980ko iraila
Sortzailea
Ordezkatzen duZrzeszenie Związków Zawodowych (en) Itzuli
webgune ofiziala
Tygodnik Solidarność ("Asteko elkartasuna") haren astekaria.

Solidarność (euskaraz: elkartasuna; sɔliˈdarnɔɕt͡ɕ ahoskatua; izen osoa: "Elkartasuna" sindikatu autonomo independentea edo Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" ɲezaˈlɛʐnɨ samɔːˈʐɔndnɨ ˈzvjɔ̃zɛk zavɔːˈdɔvɨ sɔliˈdarnɔɕt͡ɕ) Poloniako sindikatuen federazioa da.

1980ko abuztuaren 31n Gdańskeko ontziolan sortua, Lech Wałęsak zuzenduriko sindikatua Varsoviako Ituna sinatu zuten herrialdeetan komunistek ez kontrolaturiko lehendabiziko sindikatua izan zen. Solidarnośćek 1981eko iraileko bere biltzarraren aurretik 9,5 milioi kide zituen, hau da, Poloniako langileen heren bat[1]

1980ko hamarkadan, Solidarność burokrazia borrokatzen zuen gizarte mugimendua izan zen, erresistentzia zibila erabiltzen zuena[2].

1982. urtean debekatu zuten Poloniako agintariek. Hiru urteren buruan, ordea, berriz onartu zuten, bai mendebaleko herrialdeen, bai Poloniako Eliza Katolikoaren presioagatik, eta baita poloniar langileriaren artean zuen eraginagatik ere; hala, 1988. urtean izan ziren greben ondoren gobernu komunistak haren bitartekaritza eskatu zuen. 1989. urtean, Konstituzioa aldatu zen eta alderdi politikoak nahiz sindikatuak legeztatu egin ziren. Sindikatuak Gobernu haren kontrako demokrazia-oposizioa bateratu zuen bere baitan. Urte hartan bertan izan ziren hauteskundeetan, sindikatuak Senatuko eserleku guztiak eta Kongresuko % 35 lortu zituen, eta Tadeusz MazowieckiSolidarność taldearekin lotura zuen— izan zen lehen ministro.

Gobernuak sindikatua akabatzeko gerra-legea eta errepresio politikoa erabili arren, azkenean negoziatzera eta 1989an hauteskundeak egitera behartua izan zen. Hauteskundeetara banaturik aurkeztu zen poloniar sindikatua, Mazowiecki alde batetik eta Lech Wałęsa bestetik; aurrena agintean izan zenean sindikatuaren baitan banaketak izan baitziren, ezarri zuen ekonomia-politika zela eta. 1990eko abenduan Lech Wałęsa Poloniako presidente hautatu zuten, eta Wojciech Jaruzelskiren ordezkoa izan zen Errepublikako lehendakaritzan.

1991. urtean, Wałęsak sindikatuaren zuzendaritza Marian Krzaklewskiren eskuetan utzi zuen. Gobernu berriak politika neoliberala indartu zuen, eta langileen baldintzak oso laztu ziren; hala, langileek manifestaldi eta greba ugari egin zituzten Gobernuan jarri zituen agintarien kontra. 1991 urtean bertan, berriro izan ziren hauteskundeak, eta horietan sindikatua zenbait alderdi politikotan banaturik aurkeztu zen. Harrezkero, sindikatu tradizional eta liberalago bilakatu zen, egun 400.000 kide inguru dituena. Azken urteotan, sindikatuak indar handia galdu du, sindikatu komunista zenaren onerako.

Buruzagiak

  • Lech Wałęsa 1980-1990
  • Marian Krzaklewski 1991-2002
  • Janusz Śniadek 2002-2010
  • Piotr Duda 2010-

Erreferentziak

  • Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
  1. (Polonieraz) Solidarność. „Solidarność” a systemowe przekształcenia Europy Środkowo-Wschodniej. .
  2. (Ingelesez) Smolar, Aleksander. (2009). "Self-limiting Revolution": Poland 1970-89. in: Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present. Oxford University Press, 127-43 or. ISBN 978-0-19-955201-6..

Kanpo estekak

  • Webgune ofiziala
Autoritate kontrola
  • Wikimedia proiektuak
  • Wd Datuak: Q1003
  • Commonscat Multimedia: Solidarność

  • Identifikadoreak
  • WorldCat
  • VIAF: 309875957
  • ISNI: 0000 0001 2180 9165
  • BNF: 118621220 (data)
  • CANTIC: a12254484
  • GND: 1089046-4
  • LCCN: n81117915
  • NKC: kn20010710620
  • NLA: 36524976
  • SUDOC: 027437302
  • Hiztegiak eta entziklopediak
  • Britannica: url
  • Wd Datuak: Q1003
  • Commonscat Multimedia: Solidarność
Gerra Hotza
Herrialdeak
Gertakizunak
1945-49: Jaltako Batzarra  • Potsdamgo Batzarra  • Irango krisialdia  • Txinako Gerra Zibila  • Truman doktrina  • Greziako Gerra Zibila  • Marshall Plana  • Berlingo Blokeoa
1950-59: Koreako Gerra  • 1953ko ekainaren 17ko matxinada  • Hungariako Iraultza  • Suezko Gerra  • Vietnamgo gerra
1960-69: Txinaren eta SESBen urruntzea  • U-2ren krisia  • Guatemalako Gerra Zibila  • Cochinos Badiako Inbasioa  • Kubako Krisialdia  • Berlingo harresia  • Pragako Udaberria  • SALT I  • Ekintza Egitasmoa  • Nigeriako Gerra Zibila
1970-79: SALT II  • Angolako Gerra Zibila  • Afganistango sobietar inbasioa
1980-89: Defentsa Estrategikorako Ekimena  • Grenadako inbasioa  • Solidarność  • Glasnost  • Perestroika  • Berlingo harresiaren gainbehera  • Belusezko Iraultza  • Errumaniako Iraultza
1990: Sobietar Batasunaren desegitea  • Alemaniaren birbateratzea
Protagonistak
NATO  • Varsoviako Ituna
AEBetako presidenteak: Truman  • Eisenhower  • Kennedy  • Johnson  • Nixon  • Ford  • Carter  • Reagan  • Bush
SESBeko buruak: Stalin  • Malenkov  • Khrustxev  • Brezhnev  • Andropov  • Txernenko  • Gorbatxov
Europako agintari nagusiak: Winston Churchill  • Charles de Gaulle  • Josip Broz Tito  • Imre Nagy  • Willy Brandt  • Nicolae Ceauşescu  • Alexander Dubček  • Todor Zhivkov  • Erich Honecker
Joan Paulo II.a  • Margaret Thatcher  • Lech Wałęsa
Amerikako eta Asiako agintari nagusiak: Mao Zedong  • Chiang Kai-shek  • Kim Il-sung  • Ho Chi Minh  • Fidel Castro  • Che Guevara
Erlazionatutako
artikuluak