Boletus rhodopurpureus

Boletus rhodopurpureus
Luční - Boletus rhodopurpureus 01.jpg
Commons-logo.svg Irudi gehiago
Sailkapen zientifikoa 22
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaBoletales
FamiliaBoletaceae
GeneroaImperator
Espeziea Imperator rhodopurpureus
The ID "Q36514461, Q41950636, Q36648721, Q1158879, Q41950467, Q41950746, Q41950867, Q41951066, Q41951215, Q41951295, Q41951540, Q21394784" is unknown to the system. Please use a valid entity ID., 2015
Mikologia
Pores icon.png 
poroak himenioan
Convex cap icon.svg 
txapel ganbila
Depressed cap icon.svg 
gero zapaldua
No gills icon.png 
ez dauka orririk
Bare stipe icon.png 
hanka biluzik dago
Reddish-brown spore print icon.png 
espora gorri-laranjak dauzka
Mycorrhizal ecology icon.png 
mikorrizak eratzen ditu
Inedible toxicity icon.png 
ez da jangarria

Oharra: ez fidatu soilik orri honetan ematen diren datuez perretxiko bat identifikatzeko orduan. Inolako zalantzarik izanez gero, kontsultatu aditu batekin.

Boletus rhodopurpureus Boletaceae familiako onddoa da. Espezie hau udatik udazken erdira arte ateratzen da hostozabalen basoetan, batez ere pagadi, harizti eta artadietan.[1]

Toxikoa

Deskribapena

Kapela: 5 eta 16 (18) cm. arteko diametrokoa. Lehenengo globo formakoa, gero hemisferikoa eta azkenik, erdi lauarekin ganbila. Ertza soberakinekin, makurretik laura eta irregularki uhindua. Azala iletsua baina berehala ile gabe eta lehor geratzen dena, baina zerbait likatsua eguraldi hezean. Kolore gorrixkakoa motelagoa edo biziago edo purpura-ardotsukoa orban beltzaranekin, ukitzean urdindu egiten da.

Tutuak: Banangarriak, libretik eskotatura eta hori-ezti kolorekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

Poroak: Txikiak, biribilduak, laranja-gorrixkak eta gero gorri-odol-purpura kolorekoak, batez ere oinaren inguruan, urdin beltzez zikinduaz ukitzean.

Hanka: Gizena, sabelduna, gero zilindriko-erraboilduna, 5-12 x 2-6 cm-koa; hondo horixka du eta sare gorriz estalira dago.

Haragia: Horixka, baina azalpean tonu gorrixka du, eta oinarriaren zinta txiki batean ere bai, harroa kapelan eta zuntzezkoa oinean, ebakitzean gogor egiten du urdin ilunera; fruta usainekoa eta zapore gozoegikoa.[2]

Etimologia: Boletus terminoaren etimologia eztabaidagarria da.

Toxikotasuna

Toxikoa. Nahasmendu gastrointestinalak sortzen ditu.[3]

Nahasketa arriskua

Boletus rodhoxanthus bezalako poro gorridun espeziekin nahas daiteke, hori dela eta, biltzaile ez oso trebeari gomendatzen zaio talde horretatik ezaugarri nahastezinak dituen Boletus erythropus bikaina bakarrik kontsumitzea.

Sasoia eta lekua

Hostozabal basoetan agertzen den espezie berozalea.

Banaketa eremua:

Erreferentziak

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Zuzendaria Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 156 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
  3. (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 38 or. ISBN 282-0865-4..

Kanpo estekak

Autoritate kontrola
  • Wikimedia proiektuak
  • Wd Datuak: Q882829
  • Commonscat Multimedia: Imperator rhodopurpureus

  • Datu taxonomikoak
  • Dyntaxa: 232274
  • GBIF: 8352057
  • Index Fungorum: 550511
  • MycoBank: 550511
  • NCBI: 857006
  • Wd Datuak: Q882829
  • Commonscat Multimedia: Imperator rhodopurpureus
Euskal Herriko perretxiko eta onddoak
Amanita
Amanita eliae | Amanita irintsua (Amanita boudieri) | Amanita mairei | Amanita proxima (Amanita ovoidea var proxima) | Ardotsu (Amanita rubescens f. annulosulfurea) | Galdakao lanperna (Amanita rubescens) | Hiltzaile berdea (Amanita phalloides) | Hiltzaile goiztiarra (Amanita verna) | Kukuma (Amanita ovoidea) | Kukumelo ezkatagrisa (Amanita ceciliae) | Kukumelo grisa (Amanita vaginata) | Kukumelo gris-marroia (Amanita umbrinolutea) | Kukumelo laranja (Amanita crocea) | Kukumelo luzea (Amanita lividopallescens) | Kukumelo marroiska (Amanita fulva) | Kuleto faltsua (Amanita muscaria) | Kuletoa, gorringoa edo arrautza-perretxikoa (Amanita caesarea) | Lanperna ezkatahoria (Amanita franchetii edo Amanita aspera) | Lanperna ezkatazorrotza (Amanita echinocephala) | Lanperna horia (Amanita gemmata) | Lanperna iluna (Amanita spissa) | Lanperna limoia (Amanita citrina) | Lanperna txarra (Amanita pantherina)
Boletus
Boletus lupinus | Boletus dupainii | Boletus fechtneri | Boletus lateritius (Boletus queletii var. lateritius) | Boletus pseudoregius | Boletus rhodopurpureus | Boletus rhodoxanthus (Boletus sanguineus var. rhodoxanthus) | Boletus speciosus | Onddo erregea (Boletus regius) | Onddo hankaederra (Boletus calopus) | Onddo hankagorria (Neoboletus luridiformis, izen ohia Boletus erythropus) | Onddo hankazorrotza (Boletus appendiculatus) | Onddo iodousaindua (Boletus impolitus) | Onddo pinua (Boletus pinophilus, izen ohia Boletus pinicola) | Onddo purpura (Boletus purpureus) | Onddo zikina (Boletus luridus) | Onddobeltza (Boletus aereus) | Onddozuri mingotsa (Boletus radicans) | Quelet onddoa (Suillellus queletii, izen ohia Boletus queletii) | Rubroboletus legaliae edo Boletus splendidus | Satan onddoa (Boletus satanas) | Udako onddozuria (Boletus reticulatus, izen ohia Boletus aestivalis) | Udazkeneko onddozuria (Boletus edulis)
Leccinum
Russula
Gibel beltz-ubela (Russula atropurpurea edo Russula krombholzii) | Gibel hankagogora (Russula rosacea) | Gibel hori-ubela (Russula violeipes) | Gibel kamalehoia (Russula risigallina edo Russula chamaeleontina) | Gibel karramarroa (Russula xerampelina) | Gibel kuletoa (Russula aurea edo Russula aurata) | Gibelaranja hankagorria (Russula decolorans) | Gibelaranja orinduna edo gibelorriska maltzmina (Russula badia) | Gibelarrosa goiztiarra (Russula vesca) | Gibelarrosa horikorra (Russula puellaris) | Gibelarrosa liraina (Russula rosea) | Gibelberde iluna (Russula parazurea) | Gibelberde orrikrema (Russula aeruginea) | Gibelberde orrizuria (Russula heterophylla) | Gibelgorri geraniousaina (Russula pseudointegra) | Gibelgorri hankagogorra (Russula lepida) | Gibelgorri okagarria (Russula emetica) | Gibelgorri orriurdinska (Russula nobilis edo Russula mairei) | Gibelgorria edo Gibelmarroi orriosoa (Russula integra) | Gibelgorriska eztiusaina (Russula melliolens) | Gibelgris kirasduna (Russula pectinata) | Gibelhori hankagrisa (Russula claroflava) | Gibelhori orrilaranja (Russula lutea) | Gibelilun errea (Russula adusta) | Gibelilun orrimina (Russula acrifolia) | Gibelilun orrizabala (Russula nigricans) | Gibelilun zuri-beltza (Russula albonigra) | Gibel-laranja orinduna (Russula maculata) | Gibelmarroi ildaskatua (Russula amoenolens) | Gibelmore hankamorea (Russula torulosa) | Gibelmore hauskorra (Russula fragilis) | Gibelokre almendrausaina (Russula grata edo Russula laurocerasi) | Gibelokre hankazuria (Russula ochroleuca) | Gibelokre kirasduna (Russula foetens) | Gibelokre konpotausaina (Russula fellea) | Gibelokre orrizuria (Russula farinipes) | Gibeloliba (Russula olivacea) | Gibelubel iodousaina (Russula turci) | Gibelubel orriahula (Russula romellii) | Gibelubel orrikrema (Russula grisea) | Gibelubel polita (Russula amoena) | Gibelubel puntaduna (Russula caerulea) | Gibeluraina (Russula rosea edo Russula lepida var. lactea) | Gibelurdina (Russula virescens) | Gibelzuri orribildua (Russula chloroides) | Gibelzuri orrizabala (Russula delica) | Pinudi-gibelgorria (Russula sanguinea) | Pinudi-gibelubela (Russula sardonia) | Russula decipiens | Russula veternosa | Urritxa (Russula cyanoxantha)
Tricholoma
Agaricus
Hygrophorus
Hypholoma
Inozibea (Inocybe)
Esnekia (Lactarius)
Esnatoa (Lactarius volemus) | Esneardotsua (Lactarius sanguifluus) | Esnegorri faltsua (Lactarius torminosus) | Esne-gorria (Lactarius salmonicolor) | Esnegorri, piñutela edo nizkaloa (Lactarius deliciosus) | Esneki argia (Lactarius pallidus) | Esneki arrunta (Lactarius quietus) | Esneki gibelkolorea (Lactarius hepaticus) | Esneki hankazulatua (Lactarius scrobiculatus) | Esneki laranja (Lactarius auranticus) | Esneki teilamina (Lactarius rufus) | Esneki zonaduna (Lactarius zonarius) | Esneki zuri-orriarrosa (Lactarius controversus) | Esneki zuri-orribildua (Lactarius pipetarus) | Esneki zuri-orrizabala (Lactarius vellereus) | Kanfor-esnekia (Lactarius camphoratus) | Lactarius acerrimus | Lactarius acris | Lactarius pubescens | Lactarius rubrocinctus | Lactarius tabidus | Lactarius vietus | Pagadi-esneki berdea (Lactarius blennius
Cantharellus
Hygrocybe
Lepista
Gymnopus 
Clitocybe
Lycopedon
Marasmio (Marasmiellus)
Melanoleuca
Karraspina (Morchella)
Mycena
Besteak

Asterophora : Niktali handia (Asterophora lycoperdoides)
Astraeus : Izarputz higrometro, izarputz, lurrizar edo lur-izarra (Astraeus hygrometricus)
Aureoboletus : Onddo azpilimoia (Aureoboletus gentilis)
Bisporella : Egur-orin horia (Bisporella citrina edo Calycella citrina)
Bovista : Astaputz berunkara (Bovista plumbea)
Bulgaria : Mukibotoi beltza (Bulgaria inquinans)
Calocera : Mukiadar luzea (Calocera viscosa)
Calocybe : Zizazuria (Calocybe gambosa) | Ziza zuri-morea (Calocybe ionides)
Calvatia : Astaputz erraldoi, putzaundi edo otsoputz handia (Calvatia gigantea edo Langermannia gigantea) | Astaputz mailukatua (Calvatia utriformis)
Chalciporus : Piper-onddoa (Chalciporus piperatus)
Chlorociboria : Gardinga (Chlorociboria aeruginascens)
Chlorophyllum : Galanperna mamigorrizka (Chlorophyllum rhacodes)
Chroogomphus  : Lerdeki marroia (Chroogomphus rutilus)
Clathrus : Izar gorria (Clathrus archeri) | Kaiola gorria (Clathrus ruber)
Clavariadelphus : Joiki arrunta (Clavariadelphus pistillaris)
Clavulina : Atzapar zimurra (Clavulina rugosa)
Clitopilus : Errotari edo Salataria (Clitopilus prunulus)
Coltricia : Onddo-ardagai iraunkorra (Coltricia perennis)
Coprinus  : Urbeltz argala (Coprinus plicatilis edo Parasola plicatilis) | Urbeltz elurzuria (Coprinus niveus edo Coprinopsis nivea) | Urbeltz galparduna (Coprinus comatus) | Urbeltz gorritzailea (Coprinus atramentarius) | Urbeltz mikaduna (Coprinus micaceus edo Coprinellus micaceus) | Urbeltz ugaria (Coprinus disseminatus edo Coprinellus disseminatus) | Urbeltz zuri-beltza (Coprinus picaceus edo Coprinopsis picacea)
Cordyceps  : Beldar-mazoa (Cordyceps militaris) | Boilur-mazoa (Cordyceps capitata edo Elaphocordyceps capitata)
Cortinarius : Cortinarius torvus | Cortinarius triumphans | Sare bikaina (Cortinarius praestans) | Sare hiltzaile edo kortinario hiltzaile gorria (Cortinarius orellanus) | Sare mingotsa (Cortinarius Causticus) | Sareokre ezkatatsua (Cortinarius humicola) | Zare zinabrioa (Cortinarius cinnabarinus edo Dermocybe cinnabarina)
Craterellus : Saltsa-perretxiko beltza (Craterellus cornucopioides)
Crepidotus : Txirla biguna (Crepidotus mollis)
Crucibulum : Kabia horia (Crucibulum laeve)
Cyathus : Makal-ziza (Cyclocybe aegerita)
Cyclocybe  : Kabi ildaskatua (Cyathus striatus)
Cystoderma : Galanperna zokousaina (Cystoderma amianthinum) | Galanperna arrosa (Cystoderma carcharias)
Disciotis : Katilu zaintsua (Disciotis venosa)
Elaphomyces : Basahuntz-boilurra (Elaphomyces granulatus)
Entoloma : Azpiarrosa maltzurra (Entoloma sinuatum edo Entoloma lividum) | Azpiarrosa klorousaina (Entoloma rhodopolium edo Entoloma nidorosum) | Azpiarrosa hankaberdea (Entoloma incanum) | Azpiarrosa goiztarra (Entoloma clypeatum)
Exidia : Mukiziza beltza (Exidia glandulosa)
Fistulina : Idi-mihi edo Idi-mina (Fistulina hepatica)
Flammulina : Kolibia zolabeltza (Flammulina velutipes)
Galerina : Galera hiltzailea (Galerina marginata) | Supizteko ardagaia (Fomes fomentarius)
Ganoderma : Ardagai zapala (Ganoderma applanatum) | Ardagai pipa (Ganoderma lucidum)
Geastrum : Izarputz gorriska edo lurrizar argia (Geastrum fimbriatum edo Geastrum sessile) | Izarputz hirukoitza (Geastrum triplex)
Gomphidius : Alertze-lerdeki (Gomphidius maculatus) | Lerdeki arrosa (Gomphidius roseus) | Lerdeki hankahoria (Gomphidius glutinosus)
Gomphus : Iltze ubela (Gomphus clavatus)
Gymnopilus : Egur-ziza bikaina (Gymnopilus junonius) | Egur-ziza zola zuria (Gymnopilus penetrans)
Gyrodon : Haltza-onddo (Gyrodon lividus)
Gyromitra : Mitra marroia (Gyromitra infula) | Mitra muina (Gyromitra esculenta)
Gyroporus : Onddo gaztaina (Gyroporus castaneus)
Hebeloma  : Arbiki azukrerrea (Hebeloma sacchariolens) | Arbiki erroduna (Hebeloma radicosum) | Arbiki falkaduna (Hebeloma sinapizans) | Arbiki pintoa (Hebeloma mesophaeum)
Helvella  : Helvella solitaria | Kaliza zuri-beltza (Helvella leucomelaena edo Dissingia leucomelaena) | Mitra beltza (Helvella lacunosa) | Mitra malgua (Helvella elastica) | Mitra zuria (Helvella crispa) | Kaliza arrunta (Helvella acetabulum edo Acetabula vulgaris)
Hercium : Auntz-bizarra (Hericium erinaceus)
Hydnum : Tripaki argi, Zizauri edo Negu ziza (Hydnum repandum)
Hygrophoropsis : Zizahori faltsua (Hygrophoropsis aurantiaca)
Hymenopellis : Kolibia erroluzea (Hymenopellis radicata)
Infundibulicybe : Urri-ziza (Infundibulicybe geotropa edo Clitocybe geotropa)
Lakaria (Laccaria) : Lakaria arrunta (Laccaria laccata) | Lakaria ubela (Laccaria amethystina)
Lencites : Ardagai mehea (Lenzites betulina edo Lenzites betulinus)
Lentinellus : Anis-belarria (Lentinellus cochleatus)
Lentinus: Katamotz-belarria (Lentinus tigrinus)
Leucocortinarius : Sare orrizuria (Leucocortinarius bulbiger)
Leucopaxillus : Bitigar mingotsa (Leucopaxillus gentianeus) | Bitigar sendoa (Leucopaxillus lepistoides edo Leucopaxillus bola)
Limacella : Ardo koloreko limazela (Limacella delicata edo Limacella vinosorubescens) | Limacella illinita | Limacella guttata
Lycogala : Lycogala epidendrum
Lyophillum : Ziza zaulia (Lyophyllum decastes) | Lyophyllum loricatum
Macrocystidia : Arrain-ziza (Macrocystidia cucumis)
Marasmiellus : Adarretako marasmioa edo Xiria (Marasmiellus ramealis) | Marasmiellus candidus
Melanophyllum : Melanophyllum haematospermum
Meripilus : Ardagai erraldoia (Meripilus giganteus)
Mitrula : Mitratxo laranja (Mitrula paludosa)
Mutinus : Txakur-zakila (Mutinus caninus)
Omphalotus : Apo-ziza edo Ziza hori faltsua (Omphalotus olearius)
Ramaria : Atzapar puntagorria (Ramaria botrytis)

Rhodocollybia : Kolibia gurinkara (Rhodocollybia butyracea) | Kolibia hanka-bihurria (Rhodocollybia prolixa) | Kolibia herdoildua (Rhodocollybia maculata)